Co sprzyja zdrowiu?

W tradycyjnym ujęciu zdrowie jest definiowane jako brak choroby i zakłóceń w funkcjonowaniu organizmu. Ciało i dusza traktowane są jako oddzielne sfery, a obiektem zainteresowania jest ciało i czynniki, które wpływają na nie osłabiająco. Klasyczne leczenie pojmowane jest w kontekście usuwania tych czynników i niejako naprawiania ciała za pomocą leków i interwencji chirurgicznych. Proces zdrowienia pozostaje zatem poza kontrolą pacjenta, który musi podporządkować się zaleceniom lekarzy. To podejście nie uwzględnia jednak złożoności istoty ludzkiej, na którą składają się zależne od siebie wymiary - fizyczny, duchowy, emocjonalny, umysłowy i społeczny.

W opozycji do podejścia biomedycznego, ujęcie holistyczne zdrowa pojmuje jednostkę ludzką jako całość złożoną z wyżej opisanych wymiarów, które do tego wzajemnie na siebie oddziałują. Zmiany w jednej sferze wywierają wpływ na stan pozostałych. Zdrowie definiowane jest jako poddająca się zmianom zdolność człowieka do osiągnięcia pełni fizycznych, psychicznych i społecznych możliwości. Pacjent jest zatem aktywnym podmiotem - może wpływać na stan swojego zdrowia i proces leczenia oraz reagować na wyzwania generowane przez otaczający go świata angażując wszystkie swoje zasoby.

Czynniki mające wpływ na stan naszego zdrowia

Według ujęcia holistycznego na większość czynników warunkujących stan zdrowia mamy pośredni lub bezpośredni wpływ i możemy nad nimi aktywnie pracować. Co się do nich zalicza:

Poczucie kontroli i własnej sprawczości - przekonanie, że sami odpowiadamy za istotne życiowe wydarzenia, sterujemy nimi i mamy nad nimi pewną kontrolę. W aspekcie zdrowia może to oznaczać, że mamy wpływ na prawdopodobieństwo pojawianie się choroby, jej przebieg i ewentualne następstwa, a nasza aktywność może wpłynąć na zmianę stanu zdrowia. Poczucie kontroli sprawia, że nie stawiamy się w roli bezradnej ofiary i wierzymy, że dysponujemy środkami zaradczymi, których możemy użyć.

• Optymizm - pozytywne nastawienie wobec życia i optymistyczne patrzenie w przyszłość. Co prawda nie uchroni nas ono przed choroba, ale pozwoli lepiej znosić jej przebieg, zwłaszcza w przypadku chorób przewlekłych. Optymizm wiąże się także z poczuciem sensu, czyli przekonania, że nasze życie ma sens i dalsza egzystencja jest warta wysiłku.
• Odporność psychiczna - zdolność do trwania w dobrej kondycji psychicznej mimo trudności i wyzwań, z którymi się mierzymy.  Umiejętność radzenia sobie ze stresem i problemami.
• Zainteresowanie tematem własnego zdrowia i aktywność nakierowana na jego utrzymanie. A także poczucie, że informacje, które posiadamy są spójne i zrozumiałe oraz możliwe do praktycznego zastosowania.
• Zdrowy styl życia, na który składa się:
  • regularne odżywianie i zdrowa zbilansowana dieta
  • utrzymywanie prawidłowej masy ciała
  • dbanie o regularny i dobrej jakości oraz odpowiedniej długości sen
  • regularna aktywność fizyczna
  • prawidłowa technika oddychania
  • unikanie używek i szkodliwych produktów spożywczych

Zdrowie holistyczne i nasz własna rola

Nie przypadkowo punkt dotyczący zdrowego stylu życia znalazł się na końcu listy. Mimo powszechności wiedzy na ten temat, mamy obecnie do czynienia z epidemią otyłości oraz wysypem chorób cywilizacyjnych i przewlekłych, na które zapadają coraz młodsze osoby, w tym nawet dzieci. Moim zdaniem, świadczy to o tym, że jeśli nie wypracujemy najpierw odpowiedniej postawy opartej o poczucie kontroli i sensu, optymizm, pozytywne nastawienie i odporność psychiczną oraz świadomie nie obudzimy w sobie zainteresowania tematem zdrowia i nie zdobędziemy rzetelnych i spójnych informacji na ten temat, trudno będzie nam wprowadzić trwałe zmiany w stylu życia i aktywnie wpływać na stan naszego zdrowia.

Z drugiej strony zasadne wydaje się odejście od klasycznej koncepcji zdrowia i uznanie, że na nasz dobrostan składa się wzajemne oddziaływanie wszystkich sfer - fizycznej, psychicznej, duchowej i społecznej, na które możemy świadomie wpływać. Koncepcja zdrowia holistycznego i nurt medycyny stylu życia, obecnie stanowią centrum moich osobistych i profesjonalnych zainteresowań i tymi tematami chcę się z Wami dzielić.